Op grond van het Besluit van de Vlaamse Regering van 15 mei 2009 met betrekking tot soortenbescherming en soortenbeheer (Soortenbesluit) zijn alle vogels behorende tot een van de op het Europese grondgebied van de Lidstaten van de Europese Gemeenschappen in het wild voorkomende vogelsoorten beschermd. De beschermingsbepalingen gelden ongeacht de levensfase waarin die vogels zich bevinden. Het soortenbesluit kan HIER integraal gedownload worden. De handhaving van het Soortenbesluit gebeurt op basis van het zogenaamde milieuhandhavingsdecreet (MHD) dat op 25 juni 2009 in werking trad. Voor de volledige tekst in pdf klik HIER. Het Soortenbesluit is een uitvoeringsbesluit van het Decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu (het zgn. Natuurdecreet).

Volgende vogels vallen echter niet onder de bepalingen van het Soortenbesluit:
1° gedomesticeerde soorten, rassen of variëteiten. Dat zijn soorten, of rassen of variëteiten van een soort, die het resultaat zijn van menselijke domesticatieprocessen en die zich door middel van uiterlijke kenmerken onderscheiden van soorten, of rassen of variëteiten van soorten, die van nature in het wild voorkomen;
2° de vogelsoorten die onder het jachtwild vallen, vermeld in artikel 3 van het Jachtdecreet, behalve voor aspecten die niet geregeld worden in de regelgeving op het vlak van de jacht (bv. de vogelliefhebberij);
3° de uitheemse soorten, voor de in-, uit- en doorvoer, vermeld in artikel 6, § 1, III, 2°, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen.

Hoewel deze definitie op het eerste gezicht duidelijk genoeg is, bestaan er toch voortdurend misverstanden, zowel bij vogelhandelaren en vogelhouders als bij opsporingsambtenaren en vogelbeschermers. Om hieraan een einde te maken is aan de hand van de beschikbare literatuur en met de hulp van deskundigen een lijst opgesteld. Hij bevat alle vogels die in het wild leven op het grondgebied van de Lidstaten van de Europese Unie. In deze lijst zijn dus ook de vogelsoorten opgenomen die als ‘wild’ zijn gerangschikt in artikel 3 van het Jachtdecreet van 24 juli 1991.

Een belangrijk punt bij de samenstelling van de lijst is geweest dat de Lidstaten van de Europese Unie zich moeten houden aan de Richtlijn 79/409/EEG van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand, m.a.w. de Vogelrichtlijn. Deze heeft betrekking op de instandhouding van alle natuurlijk in het wild levende vogelsoorten op het Europese grondgebied van de Lidstaten. Op grond van deze formulering heeft de Europese Commissie – het dagelijks bestuur van de EU – in overleg met deskundigen een lijst opgesteld van alle soorten die in de EU-landen zijn waargenomen en die op grond daarvan in beginsel beschermd dienen te zijn. Deze EU-lijst diende als basis voor onze lijst.

Voor opname in de lijst is een kwantitatief criterium ingevoerd: alleen vogelsoorten waarvan sinds 1900 minstens vijf erkende waarnemingen in de Europese Unie zijn gedaan – waarvan minstens één maal sinds 1980 – zijn in de lijst opgenomen. Het is van belang te vermelden dat veel vogelsoorten worden onderverdeeld in ondersoorten (subspecies of geografische rassen); een ondersoort wordt met een derde (wetenschappelijke) naam aangeduid. Meningen van ornithologen hieromtrent kunnen uiteenlopen in die zin dat waar de één een populatie als een ondersoort beschouwt, de ander deze als een aparte soort aanmerkt. Door de ontwikkeling van de wetenschap kunnen de standpunten veranderen.

Voor de opmaak van onze lijst werden volgende naslagwerken gehanteerd:
- Cramp S. en Simons K.E.L. (1977-1994): 'The Birds of the Western Palearctic' ;
- Lewington I., Alström P. en Colston P. (1991): 'A field guide to the Rare Birds of Britain and Europe' ;
- Sibly C.G. & Monroe Jr. (1990): 'Distribution and Taxonomy of Birds of the World'.

Omdat de samenstelling van de Europese avifauna aan veranderingen onderhevig is en de kennis omtrent de verspreiding van soorten die in Europa in het wild leven voortdurend beter wordt, zal deze lijst periodiek worden herzien. Daarvoor wordt een periode van ongeveer vijf jaar aangehouden, mede afhankelijk van eventuele bijstelling van de EU-lijst. Ook wanneer de Vlaamse wetgeving inzake vogelbescherming en jacht verandert, zullen de wijzigingen onmiddellijk in onderhavige lijst worden aangebracht. Op deze website zal tijdig worden aangekondigd wanneer de lijst een update zal krijgen.

Graag spreken wij de verwachting uit dat dit onderdeel van onze website zal bijdragen tot een grotere duidelijkheid over de reikwijdte van de wetgeving inzake vogelbescherming en jacht in Vlaanderen en daarmee tot een betere bescherming van de Europese avifauna.

Om te weten te komen in welke mate de soorten in onze lijst zijn beschermd, klik je met de cursor de naam van de vogel aan. Je krijgt dan het huidige wettelijk statuut van die soort in Vlaanderen te zien. Om het vinden van een vogelsoort te vergemakkelijken, hebben we de lijst in alfabetische volgorde opgemaakt, dus niet volgens de systematiek. De wetenschappelijke naam van de vogel staat cursief tussen haakjes achter de Nederlandse benaming.

Consulteer de soortenlijst