Dossier vogelgriep: One Health als basis voor preventie en inperking

Vogelgriep vormt een ernstige bedreiging voor zowel wilde vogels als gehouden dieren. Deze virussen hebben zich over vrijwel alle continenten verspreid en veroorzaken regelmatig grote uitbraken onder pluimvee, wilde vogels en zeezoogdieren. Omdat ook mensen ziek worden, baart het vogelgriepvirus ons zorgen. Kan dit een pandemie veroorzaken die vergelijkbaar is met corona? In dit dossier gaan we er dieper op in en geven we onze visie op preventie en inperking van vogelgriep.

Wilde vogels zijn slachtoffers, geen daders

Hoogpathogene vogelgriep in wilde vogels mogen we niet enkel als een bedreiging voor de landbouw zien, maar zeker en vooral ook als een bedreiging voor de wilde fauna zelf. Daarom zijn blijvende inspanningen voor ziektebewaking, soortenbescherming en biodiversiteitsbehoud nodig.

In de berichtgeving over vogelgriep horen en lezen we vaak dat het wilde vogels zijn die de ziekte verspreiden. Maar die wilde vogels zijn vooral slachtoffers en niet zozeer daders, want de hoogpathogene variant van het vogelgriepvirus, die massale sterfte veroorzaakt, is oorspronkelijk bij de wilde vogels terechtgekomen vanuit de pluimveebedrijven.

Dat zien we ook in de uitbraak van vogelgriep bij kraanvogels tijdens de najaarstrek in oktober 2025, die tienduizenden slachtoffers eiste en tot zelfs 40% van de West-Europese winterpopulatie bedreigt. Een eerste onderzoek wijst naar een besmette kippenkwekerij in de Duitse deelstaat Brandenburg als de oorzaak van de uitbraak.

One Health als basis voor preventie en inperking van vogelgriep

Vogelgriep berokkent schade aan de landbouw en de economie, maar we mogen dus niet vergeten dat het de wilde vogels zelf zijn die bijzonder hard getroffen worden. En hoe meer wij hun leefgebieden verstoren en ze als koopwaar behandelen en verhandelen, hoe vatbaarder ze worden voor ziekten.

En dat is slecht nieuws voor onze eigen gezondheid.

Net als de Europese Autoriteit voor de Voedselveiligheid (EFSA) gelooft Vogelbescherming Vlaanderen immers in het One Health-principe en gaan we ervan uit dat de gezondheid van mensen afhankelijk is van de gezondheid van dieren en ecosystemen.

One Health staat voor een holistische benadering (wanneer er naar het geheel wordt gekeken en niet naar de som van de verschillende onderdelen) in gezondheidsonderzoek bij mens, dier, hun omgeving en/of de maatschappij door het bestuderen van de interacties tussen deze elementen en hun invloed op de gezondheid. De One Health-aanpak vereist samenwerking tussen verschillende sectoren om ervoor te zorgen dat we de gezondheid van mensen, vee en wilde dieren beschermen.

Het is dus essentieel dat we de wilde vogels en bij uitbreiding de wilde dieren alle ruimte en kansen op een gezond leven bieden zodat we onze eigen gezondheid veiligstellen.

Er is geen eenduidige oplossing om vogelgriep uit te roeien. Het is belangrijk om maximaal in te zetten op verbetering van leefgebied voor de wilde fauna om de populaties te versterken en zo de biodiversiteit te beschermen.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte