Egel niet langer meest opgevangen dier in erkende opvangcentra voor vogels en wilde dieren

30 maart 2026

In 2025 werden er in de 8 erkende Vlaamse Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren (VOC's) 41.103 wilde dieren binnengebracht, zo’n 8 procent meer dan het jaar voordien. Dat hebben we als koepelorganisatie voor de Vlaamse opvangcentra berekend op basis van de cijfers van de verschillende centra.

Egel niet langer meest opgevangen dier in erkende opvangcentra voor vogels en wilde dieren

“Of de stijging wil zeggen dat er meer hulpbehoevende dieren zijn of dat het net betekent dat er meer geëngageerde vinders zijn die de dieren naar een VOC brengen, dat kunnen we uit de cijfers niet opmaken”, zegt Bram Renmans, coördinator van het VOC-netwerk bij Vogelbescherming Vlaanderen. “Waarschijnlijk ligt de waarheid in het midden en is het een combinatie van de twee. Enerzijds nemen we als mens steeds meer ruimte in en komen we dus almaar vaker met wilde dieren in contact, en dat zorgt voor meer onrust en ongelukken. Anderzijds merken we dat er steeds meer awareness ontstaat bij mensen over onze impact op de wilde dieren en wat we kunnen doen om ze te helpen.”

Egel niet langer meest opgevangen dier

In totaal werden er in de VOC’s 248 verschillende diersoorten opgevangen: 174 vogelsoorten, 46 zoogdiersoorten en 28 amfibieën-, reptielen-, ongewervelden- en vissensoorten. Drie kwart van de opgevangen dieren (76 %) zijn vogels, 23 % zoogdieren. Opvallend is dat de top 10 van opgevangen dieren er lichtjes anders uitziet dan vorige jaren. “Er zijn een aantal kleine verschuivingen”, aldus Renmans. “De zilvermeeuw neemt de zevende plek over van de koolmees en de kauw en de Turkse tortel switchen van plaats op nummer 4 en 5. De meest opvallende verandering zie je helemaal bovenaan. De egel voert namelijk niet langer de lijst aan. Die twijfelachtige eer is nu voor de houtduif.”

In 2025 werden er 8.161 houtduiven binnengebracht in de erkende opvangcentra. Het aantal opgevangen egels is teruggevallen tot 5.565. Het afgelopen jaar werden er zo’n 3.000 egels minder opgevangen dan in 2024, een daling van zo’n 30%. “Dat is een significante daling,” aldus Renmans, “en opnieuw een signaal dat het niet goed gaat met onze egelpopulatie.” De egel staat sinds 2024 als “bijna met uitsterven bedreigd” (NT) op de rode lijst van natuurbeschermingsorganisatie IUCN (International Union for Conservation of Nature). De populatie in het Europese leefgebied is op 10 jaar tijd met 30% gedaald en ook het aantal waarnemingen in Vlaanderen is de laatste 10 jaar bijna gehalveerd.

Renmans ziet verschillende oorzaken voor de terugval van de egel. “Het verlies van habitat en minder beschikbaarheid van prooidieren vormen een probleem voor de egel, maar ook de gevaren van de menselijke omgeving eisen hun tol. Heel wat egels sterven in het verkeer, raken gewond door robotmaaiers, belanden in een vijver of raken verstrikt in hekwerk. Anderzijds vormen ook slakkenkorrels of ratten- en muizenvergif een gevaar voor de egelpopulatie. Wie de egel wil helpen, kan dus een belangrijk verschil maken door zijn of haar eigen tuin egelvriendelijk in te richten en geen rodenticiden te gebruiken.”

Alsof al die gevaren niet genoeg zijn, zijn er een aantal infectieziekten die lelijk huishouden in de egelpopulatie. Egeldifterie, bijvoorbeeld, is een bacteriële infectie die wonden, abcessen en zweren veroorzaakt waarin vliegen eitjes leggen. Een andere gevaarlijke infectie is de longwormparasiet. “Egels zijn vatbaarder voor longworm, omdat ze door zachtere winters later aan hun winterslaap beginnen en hoe langer hoe minder de juiste insecten vinden op hun menu. Keverschildjes zijn een natuurlijk ontwormingsmiddel, maar die vinden ze dus steeds minder. Het is dus belangrijk dat de bevoegde instanties de egelpopulatie blijvend onderzoeken en monitoren en ook maatregelen nemen.”

Er werden in 2025 ook weer een heleboel opvallende en niet zo vaak voorkomende dieren opgevangen in de erkende opvangcentra. Onder de opgevangen zoogdieren bevonden zich onder meer een relmuis, hermelijn, eikelmuis en boommarter. Bijzondere vogelsoorten die opgevangen werden, zijn zomertortel, nachtzwaluw, kwak, velduil en waterral, en zelfs de heel zeldzame woudaap en draaihals vonden hun weg naar een opvangcentrum.

5,7% meer nestjongen opgenomen in VOC’s

Kijken we naar de redenen waarom hulpbehoevende wilde dieren in een opvangcentrum worden binnengebracht, dan valt meteen op dat de specifieke reden soms moeilijk te achterhalen is. Zo weten we niet altijd waarom een vogel een gebroken vleugel opliep of wat de achterliggende oorzaak is van een verzwakt dier. Wel zien we dat de grootste groep nestjongen zijn. Jonge dieren die uit het nest gevallen zijn of die hun ouders verloren hebben. “Dat is een stijging van 5,7% ten opzichte van 2024”, zegt Renmans. “Gelukkig zien we bij die nestjongen ook een hoopvolle tendens. Ruim twee derden van de hulpbehoevende en verweesde jonge dieren zonder ouders (62%) wordt succesvol grootgebracht en weer vrijgelaten. Onze VOC’s leveren uitstekend werk met nestjongen, want jonge dieren laten opgroeien is bijzonder arbeidsintensief en vraagt veel inzet van het VOC-personeel en de vrijwilligers.”

Verder blijkt uit de cijfers dat ramen meer slachtoffers maken dan auto’s: 5,8 % van de opgevangen wilde dieren zijn raamslachtoffers, terwijl 5,4% gewond raakt in het verkeer. Ook huisdieren vormen een belangrijk gevaar voor de wilde dieren: minstens 7,7% van de opgevangen wilde dieren werd slachtoffer van een kat*. Ook honden maken slachtoffers, zij het beduidend minder dan katten. “Ook hier kunnen we heel eenvoudig een verschil maken,” aldus Renmans. “Rij wat rustiger op landelijke wegen, vooral tijdens schemermomenten. Hou je hond aan de lijn als je gaat wandelen en overweeg om je kat tijdens het broedseizoen ‘s nachts binnen te houden. Raamslachtoffers vallen vooral in de maanden mei tot en met oktober, dus in die periode is een hulpmiddel aangewezen. De birdpen, bijvoorbeeld, is behoorlijk effectief in het vermijden van raambotsingen bij vogels.”

*Soms vinden gewonde dieren wel hun weg naar een opvangcentrum, maar is het onduidelijk wat de oorzaak van de verwonding is. Het is dus aannemelijk dat het antal slachtoffers van katten hoger ligt dan wat uit onze cijfers blijkt.

Belangrijke rol op het vlak van ziektebewaking

De opvangcentra verzorgen wilde dieren niet enkel, ze screenen ze ook op ziekten. Zo detecteren ze mogelijke bioveiligheidsrisico’s in een vroeg stadium, vormen ze een kritische eerste schakel in de ziektebewaking en spelen ze een belangrijke rol in de bescherming van de volksgezondheid en de landbouw. In 2025 werden 856 dieren gescreend op wildedierziekten zoals vogelgriep. Dat is een stijging van 54% tegenover 2024. In opdracht van de overheid halen de VOC’s op gestandaardiseerde wijze kadavers van wilde dieren met onbekende doodsoorzaak op voor verder onderzoek. Allemaal samen legden ze in 2025 bij meer dan 400 interventies voor kadaverophaling zo’n 31.569 kilometers af. Een verdubbeling van de cijfers van 2024.

Hoe kan je helpen?

Voor wie een hulpbehoevend dier tegenkomt, heeft Renmans een belangrijke oproep. “Uit de cijfers blijkt dat gewonde, verzwakte of zieke dieren die in een opvangcentrum terechtkomen, een goede kans maken om later opnieuw vrijgelaten te worden in de natuur. In de erkende opvangcentra krijgen ze immers de juiste, deskundige zorg. Natuurlijk moeten ze er wel geraken voor ze geholpen kunnen worden. Als je een hulpbehoevend dier vindt, breng het dan naar een VOC. Op deze website vind je een handig stappenplan om je te helpen, maar je kan voor advies natuurlijk ook snel even bellen met het dichtstbijzijnde opvangcentrum.”

Wie deze richtlijnen hanteert, doet volgens Renmans overigens al heel wat dingen goed: ”Bescherm jezelf met handschoenen, zet het dier in een gesloten, donkere doos met luchtgaten, en laat het verder met rust. Geef het geen eten en drinken.”

Download het stappenplan
Vind het dichtstbijzijnde opvangcentrum

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte