Opinie: “Nog even en er zijn meer jagers dan patrijzen.”

15 september 2025

Vandaag, 15 september, start het jachtseizoen op patrijs. Het is het jachtseizoen te veel: wachten we tot de laatste patrijs in Vlaanderen doodgeschoten wordt of grijpen we nu in? Collega Krien kroop in haar pen en schreef dit opiniestuk.

Opinie: “Nog even en er zijn meer jagers dan patrijzen.”

Vanaf vandaag tot 14 november mag er door 31 wildbeheereenheden in Vlaanderen op patrijs gejaagd worden, in 2024 mocht dat nog in 42 (op een totaal van ongeveer 180). Die daling is het gevolg van het feit dat er door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) geadviseerd wordt deze soort niet langer actief te doden in een aantal regio’s. Vogelbescherming Vlaanderen vraagt zich af of dat in de andere regio’s nog wel te verantwoorden is.

Een vaak gehoord argument om de jacht op deze bedreigde vogelsoort te blijven toestaan is een erg theoretische. De redenering luidt dat door de jacht toe te staan, de jagers gemotiveerd zijn om de patrijs te helpen, bijvoorbeeld door het aanplanten van hagen en het inzaaien van kruidenrijke akkerranden waar de soort kan nestelen en foerageren. Dat zal ongetwijfeld gebeuren op enkele plaatsen. In de praktijk stellen we echter vast dat de populatie patrijs sinds 2007 met 57% gedaald is. U leest het goed: in minder dan 20 jaar tijd is de populatie meer dan gehalveerd. Tot zover het effect van de bescherming door de jagers op de populatie patrijs.

"Nog even en er zijn meer jagers dan patrijzen, als het al niet zover is."

- Krien Hansen

Die achteruitgang komt ook tot uiting in de jaarlijkse afschotcijfers, die een alternatieve, maar eerder lugubere wijze vormen om de gezondheid van de biodiversiteit in te schatten. Voor de invoering van het verplichte telprotocol werden er in 2020 9703 gedode patrijzen doorgegeven. In 2023 waren dat er 4088 en in 2024 nog 2589. Uiteraard is die daling deels het gevolg van het feit dat de patrijs op minder plaatsen actief gedood mag worden. We kunnen echter niet anders dan vaststellen dat het riedeltje ‘jagen om te beschermen’ in de praktijk niet blijkt te werken: met het aantal regio’s waar gejaagd mag worden daalt alsook het aantal gedode patrijzen. Nog even en er zijn meer jagers dan patrijzen, als het al niet zover is.

Ondanks het feit dat het INBO recent wetenschappelijk vaststelde dat de telcijfers van een aantal wildbeheereenheden niet volledig betrouwbaar zijn, ziet het Agentschap voor Natuur en Bos er geen graten in om dit door vingers te zien. Kort gezegd: de overheid legt een duidelijke drempelwaarde op van minimaal 3 broedparen patrijs per 100 hectare jachtgebied, maar als puntje bij paaltje komt, is ‘ongeveer juist’ goed genoeg. In schooltermen komt ‘ongeveer juist’ terecht overeen met ‘juist gebuisd’. Niet zo voor de bescherming van onze biodiversiteit.

‘Een klucht’ is jagerstaal voor een groep patrijzen. Jammer genoeg is de bescherming van de patrijs ook een klucht, spreekwoordelijk dan: de soort sterft uit terwijl we erop staan te kijken. Dat de laatste patrijs dit jaar doodgeschoten zal worden, is uiteraard overdreven. Afgaande op de cijfers, zou de soort dit jaar verder met ‘slechts’ 4,8% afnemen, de trend van de voorbije jaren. Het is beetje bij beetje uitsterven.

"Een klucht is jagerstaal voor een groep patrijzen. Jammer genoeg is de bescherming van de patrijs ook een klucht: de soort sterft uit terwijl we erop staan te kijken."

- Krien Hansen

Dat een jachtverbod op patrijs de soort niet onmiddellijk zal redden, klopt. Zoals alle wilde dieren die in landbouwgebied leven, heeft de patrijs nood aan een meer natuurrijk landbouwgebied, met voldoende schuil- en broedplaatsen en voldoende en gifvrij voedsel. Dat is structureel werk van lange adem, dat vleugels zou kunnen krijgen dankzij de Europese natuurherstelwet. Het lijkt erop dat het ontbreken van die structurele aanpak als excuus gebruikt wordt om verder niets te doen ‘het maakt toch niets uit’. Een tweede kromme redenering ten nadele van de patrijs.

Gelukkig hoeven we niet machteloos toe te kijken op het uitsterven van de patrijs in Vlaanderen. Een jachtverbod op deze bedreigde vogelsoort is een evidente en noodzakelijke maatregel, nu onmiddellijk. Het zal de verdere achteruitgang van de patrijs afremmen, zodat we met gericht natuurherstel in landbouwgebied, samen met landbouwers, terug kwaliteitsvol leefgebied kunnen ontwikkelen en we ons terug kunnen verwonderen over een grote klucht patrijzen. Het is niet langer maatschappelijk te verantwoorden dat de weinige patrijzen die er nog zijn, puur voor het (eet)plezier van enkelen doodgeschoten worden.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte